Grenzen en machtsverhoudingen in NSPD
Het North Sea Port District ligt op een bijzondere plek: precies op de overgang van hoge naar lage gronden, met directe verbindingen naar zee én het achterland. Die ligging maakte het gebied door de eeuwen heen van groot strategisch belang.
Het district is altijd een grensgebied geweest, waar flink is gestreden. Al in de middeleeuwen werden op strategische locaties versterkingen aangelegd. In de vroegmoderne tijd bereikte dit een hoogtepunt met de aanleg van de beroemde Staats-Spaanse Linies, een netwerk van forten, wallen en vestingen.
Naast bestuurlijke grenzen kent het district ook duidelijke fysieke grenzen. De Westerschelde is daarvan het beste voorbeeld. Deze zeearm speelde een belangrijke strategische rol in de vele conflicten in het gebied en wordt door bewoners van het district nog altijd als een barrière in het landschap gezien. De lange en complexe geschiedenis van oorlog, grenzen en machtsverhoudingen heeft het landschap én de identiteit van het gebied sterk beïnvloed. Tot op de dag van vandaag vinden we de sporen van dit militaire verleden overal nog terug in het landschap en in de herinneringen van de bewoners.
Wat is er nog te zien in het district?
Er zijn nog veel sporen terug te vinden in het landschap.
Staats-Spaanse linies
In de Tachtigjarige Oorlog bevond het district zich in de frontlinie. Rondom de huidige landsgrens herinneren talloze restanten van forten, schansen, batterijen en liniedijken nog aan deze hectische periode, waarin een deel van de huidige landsgrenzen werd bepaald.
Ringwalburgen en mottekastelen
Ringwalburgen en mottekastelen behoren tot de oudste verdedigingswerken binnen het district. Ooit moeten er in Zeeland en het Vlaanderen talloze mottes gestaan hebben, tegenwoordig resteren er slechts enkele. Ze kennen een hoge archeologische waarde
Recente oorlogsrelicten
Overal in het district zijn nog sporen van de Eerste en Tweede Wereldoorlog te vinden, bijvoorbeeld in de vorm van kazematten of bunkers. Met name de bunkers van de Hollandstellung (WO I) en het landfront Vlissingen (WO II) zijn goed bewaard.
Stedelijke vestingwerken
Alle steden in het district waren in het verleden voorzien van verdedigingswerken. Dat had alles te maken met de strategische ligging aan het water en in een grensgebied. Pas in de 19e eeuw zijn de steden buiten hun vestingwerken gegroeid.
Grenspalen en -stenen
Oude en nieuwe grenzen in het district zijn soms nog aangegeven door grenspalen of -stenen. De meest kenmerkende exemplaren zijn de gietijzeren exemplaren uit 1843, die de grens tussen Nederland en België markeren.