Leven met het water
In het North Sea Port District hebben mensen altijd samen geleefd met het water. De zee neemt en de zee geeft, zo leerden de bewoners van de kustgebieden al snel. Het water vormde niet alleen een bedreiging, maar zorgde ook voor voldoende voedsel en de mogelijkheid tot handel.
In dit derde thema staat de voortdurende strijd én samenwerking met het water centraal. U leest hoe de bewoners van het district steeds meer grip kregen op de natuurkrachten – door dijken te bouwen, polders aan te leggen en zich te beschermen tegen overstromingen. Het is het verhaal van stormvloeden, verdronken dorpen en land dat weer op de zee werd heroverd. Maar ook van indrukwekkende waterstaatkundige werken zoals sluizen, gemalen en stevige dijken, die tot op de dag van vandaag zorgen voor droge voeten. De wisselwerking tussen zoet en zout water speelt een belangrijke rol in de geschiedenis van het district.
De ontwikkelingen in dit hoofdstuk richten zich vooral op het kustgebied, dat ooit – tijdens de grootste uitbreiding van de Braakman – tot net boven Zelzate reikte. De stad Gent speelde hierbij een belangrijke rol: abdijen, instellingen en machtige families uit de stad waren nauw betrokken bij de inpolderingen in Zeeland, dat toen nog deels tot het graafschap Vlaanderen behoorde.
Wat is er nog te zien in het district?
Het water is nog alom aanwezig in North Sea Port District
Oudland en nieuwlandpolders
Een groot deel van het NSPD bestaat uit een zeekleipolderlandschap, waarin oude, kleinschalige polders afgewisseld worden door jongere, grootschalige polders met een rationele rechtlijnige verkaveling. Het verschil tussen oudland en nieuwland is uniek in Zeeland.
Dijken en dammen
Dijken vormen veelvoorkomende en zeer karakteristieke landschapselementen. Ze kennen een uiteenlopende ouderdom en vertellen de ontginningsgeschiedenis van de streek. Op Zuid-Beveland komt langs veel dijken opgaande beplanting voor.
Welen
In Zeeland herinneren de vele welen aan dijkdoorbraken uit het verleden. Het kolkende water heeft hier diepe gaten in het landschap uitgesleten, waar soms nog een waterplas ligt. Vaak is de herstelde dijk met een bocht om het dijkgat heen gelegd.
Waterstaatkundig erfgoed
Het waterrijke deel van het district ligt vol met waterstaatkundig erfgoed zoals sluizen en gemalen. Naast een landschappelijke waarde zijn ze ook bouwkundig interessant. Vele kenden een dubbelfunctie en werden ook ingezet voor militaire inundaties.
Kreekrestanten
In het noorden en midden van het district wordt het zeekleilandschap getekend door de aanwezigheid van talloze kreekrestanten, die als kronkelende lijnen in het polderlandschap liggen. Ze herinneren aan de tijd dat de zee hier tot diep in het land kon dringen.