Het natuurlijke landschap van NSPD
De natuurlijke ondergrond van het North Sea Port District heeft altijd een belangrijke rol gespeeld in hoe het gebied eruitziet en gebruikt wordt. In dit eerste thema van de landschapsbiografie wordt in de ontstaansgeschiedenis van het gebied gedoken – van de diepe ondergrond tot de dynamische ontwikkeling van de Scheldedelta en de waardevolle natuur die er vandaag de dag nog steeds te vinden is.
Ooit bestond dit hele gebied uit een uitgestrekte zandvlakte, waar een vroege versie van de rivier de Schelde doorheen stroomde. Later werd het noordelijke deel bedekt met een dik pakket klei. Hierdoor ontstond een duidelijk verschil tussen de lage kustgebieden in het noorden en midden van het district (met kleigrond) en het zuidelijke deel (met hoger gelegen zandgronden). De overgang tussen klei en zand loopt ongeveer langs de huidige landsgrens tussen Nederland en België.
Hoewel er vrijwel nergens nog sprake is van een volledig natuurlijk landschap, zijn er in het district nog altijd bijzondere landschappen en waardevolle natuur aanwezig. Denk alleen al aan de Westerschelde. Deze brede rivierarm doorsnijdt het gebied als een duidelijke fysieke grens, maar is vergeleken met de rest van het geologische landschap in feite nog relatief jong.
Wat is er te zien in het NSPD?
Ook vandaag kan je in ons landschap nog duidelijke restanten terugvinden van ons historische natuurlijke landschap.
Kreken en kreekrestanten
In het noorden en midden van het district wordt het zeekleilandschap getekend door de aanwezigheid van talloze kreekrestanten, die als kronkelende lijnen in het polderlandschap liggen. Ze herinneren aan de tijd dat de zee hier tot diep in het land kon dringen.
Dekzandruggen en rivierduinen
In het zuidelijke deel van het district liggen dekzandruggen en rivierduinen, die door hun hogere ligging en afwijkende verkaveling nog goed herkenbaar zijn in het landschap. Ze hebben een grote rol gespeeld in de latere bewoningsgeschiedenis van het district.
Schorren, slikken en platen
Ooit bestond een groot deel van het district uit een getijdenlandschap. Langs de Westerschelde resteren nog enkele gebieden met schorren, slikken en zandplaten, die naast een landschappelijke waarde ook bijzondere natuurwaarden kennen.
(Beschermde) natuurgebieden
Overal in het district zijn (beschermde) natuurterreinen te vinden. Zo is onder meer de Westerschelde beschermd als Natura 2000 gebied. Andere gebieden vallen onder het NatuurNetwerkNederland (NNN) of het Vlaamse Ecologische Netwerk (VEN).
Koppelingsgebieden
In Vlaanderen vormen de koppelingsgebieden in de Kanaalzone groene buffers tussen de havenindustrieterreinen en woonkernen. De kleine natuurterreinen verhogen de landschappelijke waarden, biodiversiteit én leefbaarheid in het district.